सुकदेब चौधरी
सुनसरी । तराई मधेशमा बसोबास गर्ने मधेशी तथा मैथल समूदायका महिलाहरुले आफ्नो पतिको दिर्घायुको कामना गर्दै वरको निष्ठासंग पुजा आर्धना गरि बिहिबार बटसावित्री अर्थात बरसाइत पर्व मनाएका छन ।
नयाँ भेरियन्ट सहितको कोरोना संक्रमणबाट बच्नका लागि सुनसरी प्रशासनले निषेधाज्ञा गरेको भएता पनि प्रत्येक वर्षको जेष्ठ महिनाको अमावस्या (औशि) तिथिमा नव विवाहिता तथा विवाहिता महिलाहरुले मनाउने यस पर्वमा देवि पार्वती, सावित्री र नाग–नागिनीका साथै बरको बोटको पुजा आर्धना गरी आफ्नो पतिको दिर्घायुको कामना गर्दै घरमा सुख शान्ति समृद्धिका लागि बटसावित्रीको पर्व मनाइने चलन छ ।
व्रतालु महिलाहरूले बिहानै देखि उपवास बसेर स्थान गरी चोखिएर नयाँ लुगा अर्थात विवाहमा लगाएका लुगा गरगहना लगाई पुजाको थालीमा आँप केरा, हाते पंङ्खा, मिठाई, चना, काँक्रो वाँसको डाला छिटा पान सुपारि पहेलो धागो वरको बोटमा भेरी पूजा सामाग्रिले वरको बोटमा चढाई सावित्री, नागनागिनी र पार्वतीलाई प्रसाद चढाउने प्रचलन चलि आएको छ ।
पौराणिक कथा अनुसार सावित्रीका पति सत्यवानको आयु् एक वर्ष मात्र रहेको अवस्थामा वनमा गई दाउरा काटी रहेको अवस्थामा अचानक सत्यवानको टाउको दुखेको कारण वरको रुखमुनी आफ्नी पत्नीको काँखमा सुतेको समयमा मृत्यु भई यमराज आई पतिलाई आफ्नो साथमा लगि रहेको देखि सावित्रीले आफ्नो युक्तिबाट यमराजको हातबाट पतिलाई बचाई नयाँ जीवन दिलाउन सफल भएको हुँदा मधेशी समूदायका महिलाहरुले वटसाबित्री पर्व मनाउदै आएको रामधुनी ८ का एक जानकार बद्री नारायण चौधरीले बताउनु भयो । सोही समय देखि विवाहिता महिलाहरुले यो पर्व मनाउदै आएको जनआस्था तथा धार्मिक विश्वास रहि आएको अवस्था छ ।
इनरुवा ८ बंकुलवाकी एक व्रतालु सुनिता देवि मण्डलका अनुसार सावित्रीले आफ्नो पतिलाई यमराजको हातबाट मुक्त गराउन सफल भए पछि यो व्रत शुरु भएको धार्मिक विश्वास रहेको हुँदा सोही अनुसार मैले पनि यो व्रत लिएर वरको पुजाआजा गरी पतिको दिर्घायुको कामना गरेको बताइन ।
त्यसै गरी सोही व्रत लिने अर्का व्रतालु इन्दिरा देवि मण्डलले आफ्नो छोरीको भरखर विवाह भएको हुँदा छोरीले पनि व्रत लिएकी छन भने मैले पनि व्रत लिदै आएको जानकारी गराईन । बिशेषगरी नवविवाहित महिलाहरु अत्यन्त उत्साह र धूमधामका साथ यो पुजामा सहभागि हुने गर्दछ भने नवविवाहित महिलाले घरबाट माइतमा ल्याएको नयाँ बस्त्र धारण गरी साथीहरुका साथमा विवाह र बरसाइत पर्वको पारम्परिक गीत गाउँदै बरको रुखमुनि भेला भई पुजा पाठ गर्ने प्रचलन पौराणिक समय देखि नै रही आएको चलन छ ।
