हरिनगर । सुनसरी क्षेत्र नं. ४का किसानहरुका लागि एकमात्र सिँचाईका लागि रहेको सुकसेना नहर व्यवस्थित हुन नसकेका कारण खासगरि सुनसरी दक्षिण भेगका जनताहरु सिँचाईबाट बञ्चित रहँदै आएका छन् ।
सुनसरी क्षेत्र नं. ४ को दक्षिणी भेग भोक्राहा नरसिंह, हरिनगरका जनताहरु सुकसेना नहरको सिँचाईबाट बञ्चित रहि वर्षायाममा अकाशे पानी र हिउँद सुख्खायाममा भुमिगत सिँचाईको भरमा खेती गर्दै आएका छन् । सुनसरी मोरंग सिँचाई आयोजना बिराटनगर अन्तर्गत रहेको सुकसेना नहरको मर्मत सम्भार तथा व्यवस्थापनको सम्पूर्ण काम इनरुवा शाखाले देख्ने गरेको छ ।
आज भन्दा करिब २० वर्ष पहिले वल्र्ड बैंकको सहयोगमा सुनसरी र मोरङ जिल्लाका नहरहरु मर्मत तथा संभारका लागि सुनसरी मोरंग सिँचाई आयोजनाले अरवौंको बजेटबाट काम थाल्नी गर्दा सुकसेना नहरलाई आधुनिक नहर बनाउन तेस्रो फेजमा राखि कार्य सम्पादन योजना बनाएको थियो । तेस्रो फेज शुरुवात हुनु भन्दा पहिले वल्र्ड बैंकको नेपाल आएका अनुगमन टोलीले अनुगमन गर्दा लगानी अनुसारको प्रतिफल नदेखे पछि वल्र्ड बैंकले दिएको योजना रद्द गरेका थिए जसका कारण तेस्रो फेजमा सुकसेना नहरको काम हुन सकेन र अहिले सामान्य मर्मतबाहेक स्तरोन्नति हुन सकेको छैन् ।
वर्षायाममा सुनसरी खोलामा आउने गरेको बाढिका कारण नरसिंह र भुटाहा खण्डमा सुकसेना नहरको बर्षेनी नहर डिलहरु भत्किने गरेको र सिँचाई गर्ने बेलामा सम्बन्धित निकायले डिल मर्मत नगर्दा यस भेगका किसानहरु सिँचाईबाट बञ्चित रहनु परेको जानकारहरु बताउँछन् ।
सुनसरी खोलामा आएको बाढिले नहरका डिलहरु भत्काउने कार्यलाई न्युनिकरण गर्नका लागि सुनसरी मोरंग सिँचाई आयोजनाले नरसिंह खण्डमा ओभर पmलो बनाई बाढिको आधि भन्दा बढि पानी साबिकको सुनसरी मरिया खोलामा खसालेका छन् तथापी सुकसेना नहरको डिलहरु बाढि आएको बेला भत्काउने क्रम रोकिएको छैन । यस वर्ष पनि सुकसेना नहरको डिल भत्किएको छ ।
यसरी वर्षेनी नहरका डिलहरु भत्कने र मर्मत गर्ने कार्यको हरेक वर्षको कार्यालय तथ्याँक हेर्ने हो भने विगत २० वर्ष देखि भुटाहाकै एउटै ठेकेदारले काम गरेको दस्तावेजमा पाइन्छ । प्रायः बर्षेनी नहरको डिल भत्किने सो ठाँउमा यस वर्ष नै स्थायी समाधानका लागि नहरको डील तलबाट बाढिको पानी निकासका लागि योजना बनाएर सुकसेना नहरको जल उपभोक्ता समिति मार्फत पक्कि संरचनाको काम गर्ने निर्णय गरिएता पनि सो काम भुटाहाकै ठेकेदारमार्फत काम गराईएको थियो । यस वर्षको बाढि आउँदा निर्माण गरिएको पक्कि संरचनाको ५०० मिटर उत्तर तर्फ फेरी नहरको डिल भत्किएको छ ।
सो नहरको डिल सुनसरी खोलामा आएको बाढिले भत्काएको भनिएता पनि यसलाई स्थानीय किसानहरु मान्न तयार छैनन् । वर्षेनी नहरको डिल षडयन्त्रपूर्वक भत्काउने र निर्माणका नाममा लाखौं रकम कमाउने केही स्थानीय नेता तथा ठेकेदारको गिरोहले रातीको समयमा नहरको डिल भत्काएको उनीहरुको दाबी रहेको छ । र यसलाई रोक्न छानविन गरि दोषीलाई कारबाही गरेमात्र समस्याको समाधान हुने उनीहरुको तर्क रहेको छ ।
सुकसेना नहरलाई आधुनिक तथा सुनसरी खोलाको पानीबाट सिँचाईको व्यवस्था मिलाउनका लागि सुनसरी खोला सिंचाई आयोजनाको डिपिआर तयार गरि काम शुरु गर्नका लागि पूर्व राज्यमन्त्रि जाकिर हुसैन सहितको एक टोली नवनियुक्त उर्जा तथा सिंचाई मन्त्रि पम्फा भुषाल समक्ष डेलीगेशन गएको र सुकसेना नहरको योजनालाई प्राथमिकतामा राखि कारबाही अगाडी बढाउने मन्त्रिबाट आश्वासन पाएको पूर्व राज्य मन्त्रि हुसैनले बताए ।
सुनसरी खोलामा आएको बाढिले सुनसरी दक्षिणवर्ती क्षेत्रमा सयौं बिगाहामा लगाइएका धानबाली नष्ट हुने गरेका , कैयन गाउँवस्ति डुवानमा परि जनजीवनमा असर पर्ने गरेको , बाटा सडकहरुको क्षति हुने गरेकाले त्यसको रोक्थाम तथा समाधानका लागि सुनसरी खोलाको दुवै तर्फ बाँध बाँध्नु पर्ने , सुकसेना नहरको डिलहरुमा माटो हालेर स्तोरोन्नति गर्नु पर्ने , सुकसेना नहरको पश्चिम पटिटको डीलमा दक्षिण घुस्की देखि चतरा सम्म कालोपत्रे गर्नु पर्ने स्थानीयहरुको माग रहेको छ ।
